KHỐI TÀI SẢN 32,5% CỔ PHẦN STB LIÊN QUAN ĐẾN ÔNG TRẦM BÊ – LÀ NỢ XẤU HAY "KHO BÁU" TỶ ĐÔ CHỜ KÍCH HOẠT ?

Trong bức tranh tái cơ cấu hệ thống ngân hàng Việt Nam, đặc  biệt là những câu chuyện nóng về ngân hàng Sacombank gần đây, câu chuyện về khoản nợ liên quan đến 32,5% cổ phần của nhóm ông Trầm Bê tại Ngân hàng TMCP Sài Gòn Thương Tín (Sacombank - mã CK: STB) luôn là tâm điểm thu hút sự chú ý của giới đầu tư chuyên nghiệp và các chuyên gia tài chính. Nếu nhìn nhận một cách hời hợt, đây được liệt kê vào nhóm nợ xấu cần xử lý tại VAMC (Công ty Quản lý Tài sản của các tổ chức tín dụng Việt Nam). Tuy nhiên, xét thuần túy dưới các góc độ tài chính định lượng, nguyên tắc kế toán và tính thanh khoản thị trường, khối tài sản này mang bản chất hoàn toàn khác biệt so với các khoản nợ xấu thông thường. Giới phân tích tài chính chuyên sâu tại Vinathis Finance nhận định rằng đây thực chất là một nguồn lợi nhuận khổng lồ đã được cầm chắc trong tay, một "kho báu" chỉ đang chờ đợi văn bản pháp lý cuối cùng để chính thức được ghi nhận vào bảng cân đối kế toán.

Sự khác biệt cốt lõi về chất lượng tài sản đảm bảo:

Điểm mấu chốt khiến khối cổ phần này trở nên đặc biệt nằm ở tính chất của tài sản đảm bảo. Trong khi phần lớn nợ xấu của hệ thống ngân hàng thường gắn liền với các tài sản hữu hình có tính thanh khoản thấp như bất động sản vướng pháp lý, nhà xưởng cũ kỹ, máy móc đã khấu hao hoặc các dự án "chết lâm sàng" thì 32,5% cổ phần STB lại là tài sản tài chính có tính thanh khoản tức thì. Đây được xem là hàng hóa "cực phẩm" trên thị trường chứng khoán vì ba đặc điểm then chốt không thể thay thế.

Thứ nhất, đây là lô cổ phiếu mang quyền kiểm soát chi phối (Control Premium). Việc sở hữu 32,5% vốn điều lệ không đơn thuần là đầu tư tài chính mà là nắm giữ quyền định đoạt chiến lược, ảnh hưởng mạnh mẽ đến cấu trúc quản trị của một trong những ngân hàng bán lẻ hàng đầu Việt Nam. Do đó, giá đấu giá của lô cổ phiếu này theo nguyên tắc thị trường sẽ luôn cao hơn thị giá giao dịch trên sàn từ 20% đến 30%. Thứ hai, rủi ro về vốn gần như bằng không bởi giá trị thị trường của lô cổ phiếu này hiện tại ước tính khoảng hơn 30.000 tỷ đồng, vượt xa dư nợ gốc và lãi liên quan. Điều này loại bỏ hoàn toàn kịch bản bán không đủ thu hồi vốn thường thấy ở các tài sản bảo đảm là bất động sản.

Cơ chế xử lý và vị thế pháp lý đặc thù:

Một sự hiểu lầm phổ biến của nhà đầu tư cá nhân là đánh đồng quy trình xử lý lô cổ phiếu này với quy trình phát mãi tài sản thông thường. Đối với nợ xấu bất động sản, ngân hàng phải trải qua các bước gian nan từ thu hồi, cưỡng chế, kiện tụng cho đến khi chờ đợi thị trường bất động sản hồi phục, quá trình này có thể kéo dài từ 5 đến 10 năm. Ngược lại, 32,5% cổ phần STB hiện đang được quản lý tập trung và ủy quyền, không vướng tranh chấp sở hữu dân sự và không phụ thuộc vào ý chí của bên đi vay.

Tài sản này đang nằm trong sự giám sát chặt chẽ của cơ quan quản lý nhà nước và đang ở trạng thái sẵn sàng chuyển nhượng cao nhất. Yếu tố duy nhất còn thiếu để kích hoạt giao dịch này không phải là việc tìm kiếm người mua hay xử lý tranh chấp, mà là quyết định phê duyệt phương án bán từ cấp có thẩm quyền, hay còn được giới đầu tư gọi là "tờ A4" pháp lý. Văn bản này sẽ quy định cụ thể hình thức đấu giá, đối tượng tham gia để đảm bảo an toàn hệ thống và tránh sở hữu chéo, chứ không phải là văn bản xử lý nợ thông thường.

Hiệu ứng tài chính và cú hích lợi nhuận đột biến

Dưới góc độ phân tích báo cáo tài chính, việc xử lý thành công lô cổ phiếu này sẽ tạo ra một cú hích lợi nhuận mang tính lịch sử cho Sacombank. Điểm quan trọng nhất mà các nhà đầu tư cần nắm rõ là Sacombank đã cơ bản hoàn thành việc trích lập dự phòng cho các khoản trái phiếu VAMC. Về mặt sổ sách kế toán, giá trị khoản nợ này đã được đưa về mức an toàn tối đa. Khi quá trình đấu giá thành công diễn ra, toàn bộ số tiền thu về vượt giá trị sổ sách sẽ được ghi nhận là thu nhập bất thường hoặc hoàn nhập dự phòng rủi ro.

Khác với việc xử lý nợ xấu bất động sản vốn tiềm ẩn rủi ro giảm giá trị hoặc phải trích lập bổ sung, khoản thu từ việc bán đấu giá cổ phần STB là dòng tiền mặt thực, sạch và không kèm theo điều kiện ràng buộc. Đây không phải là lợi nhuận từ thủ thuật kế toán mà là sự hiện thực hóa phần lợi nhuận đã bị kìm nén trong nhiều năm qua do gánh nặng tái cơ cấu. Khi "kho báu" này được mở khóa, nó không chỉ xóa sạch các khoản lãi dự thu tồn đọng mà còn đẩy lợi nhuận của ngân hàng lên mức kỷ lục, đồng thời kích hoạt quá trình định giá lại (re-rating) toàn diện đối với cổ phiếu STB trên thị trường chứng khoán. Đây chính là lý do vì sao giới chuyên môn khẳng định khoản mục này không phải là nợ xấu rủi ro, mà là một khoản thặng dư vốn chắc chắn, chỉ đang chờ thủ tục hành chính để bùng nổ.