Trong bối cảnh toàn cầu đang đối mặt với những thách thức lớn về biến đổi khí hậu, việc phát triển kinh tế xanh và kinh tế tuần hoàn không còn là lựa chọn mà đã trở thành yêu cầu bắt buộc đối với sự tồn tại của mọi doanh nghiệp. Vừa qua, Thủ tướng Chính phủ đã chính thức phát động phong trào thi đua Chuyển đổi số, chuyển đổi xanh trên phạm vi toàn quốc, nhấn mạnh vai trò nòng cốt của khối doanh nghiệp trong việc kiến tạo một tương lai bền vững. Đây chính là thời điểm vàng để các đơn vị nhìn nhận lại chiến lược và cập nhật các chính sách kinh tế mới nhất nhằm tối ưu hóa hoạt động sản xuất kinh doanh.

Bối cảnh kinh tế xanh và kinh tế tuần hoàn tại Việt Nam

Dữ liệu thực tế cho thấy hiện nay chỉ có khoảng 6,9% nền kinh tế toàn cầu vận hành theo mô hình tuần hoàn, một con số phản ánh thách thức vô cùng lớn nhưng cũng mở ra cơ hội khổng lồ cho những doanh nghiệp tiên phong. Tại Việt Nam, nông nghiệp đóng góp tới 15% GDP nhưng lại chịu trách nhiệm cho gần 30% tổng lượng phát thải khí nhà kính. Điều này đòi hỏi một sự đột phá mạnh mẽ trong mô hình tăng trưởng. Việc chuyển đổi số song hành cùng chuyển đổi xanh được xem là hai xu thế cách mạng giúp doanh nghiệp nâng cao chỉ số cạnh tranh trên thị trường quốc tế và hướng tới sự phát triển bền vững lâu dài.

Tầm quan trọng của việc chuẩn bị hồ sơ năng lực xanh

Năm 2025 được dự báo là năm của các tiêu chuẩn ESG bao gồm Môi trường, Xã hội và Quản trị. Các nhà đầu tư và đối tác quốc tế đang ưu tiên những doanh nghiệp có hồ sơ năng lực minh bạch về môi trường. Việc Việt Nam xếp thứ 79/160 quốc gia về chỉ số kinh tế xanh cho thấy chúng ta còn nhiều dư địa để cải thiện. Doanh nghiệp cần chủ động xây dựng hồ sơ năng lực tích hợp các yếu tố bảo vệ môi trường để không bị tụt hậu trong chuỗi cung ứng toàn cầu, đồng thời đáp ứng các tiêu chuẩn khắt khe từ thị trường tiêu dùng xanh.

Các khung pháp lý và chính sách doanh nghiệp cần quan tâm

Sự ra đời của Nghị định 29/2026/NĐ-CP về sàn giao dịch carbon trong nước vào đầu năm 2026 đã đánh dấu một bước ngoặt quan trọng, tạo khung pháp lý vững chắc cho thị trường carbon tại Việt Nam. Bên cạnh đó, Luật Bảo vệ Môi trường 2020 cũng quy định rõ ràng về việc đánh giá tác động môi trường và trách nhiệm của doanh nghiệp trong việc giảm phát thải. Chính phủ cũng đang khẩn trương ban hành các tiêu chí xác định dự án xanh và dự án tuần hoàn để hỗ trợ doanh nghiệp tiếp cận nguồn vốn ưu đãi. Ví dụ điển hình là TP.HCM đang đề xuất cần đến 900.000 tỷ đồng cho chuyển đổi xanh giai đoạn 2026-2035, cho thấy nhu cầu vốn và cơ hội đầu tư cực kỳ lớn.

Thị trường carbon và lộ trình tiến tới net zero 2050

Việc vận hành sàn giao dịch carbon đòi hỏi doanh nghiệp phải có tư duy dài hạn và xây dựng nền tảng quản lý phát thải bài bản. Theo cam kết của Việt Nam về mục tiêu Net Zero 2050, các tập đoàn lớn đã bắt đầu tích hợp chuyển đổi xanh vào các dự án năng lượng tái tạo và logistics. Đây là những ví dụ điển hình cho việc thích ứng nhanh chóng với các chuyển đổi xanh để tận dụng lợi thế từ thị trường tín chỉ carbon đầy tiềm năng. Các chuyên gia từ GreenCIC nhận định rằng sàn giao dịch carbon sẽ là động lực để doanh nghiệp thay đổi công nghệ sản xuất theo hướng sạch hơn.

Lộ trình hoàn thiện hồ sơ năng lực theo tiêu chuẩn kinh tế tuần hoàn

Để xây dựng một lộ trình hoàn thiện, doanh nghiệp cần bắt đầu bằng việc đánh giá lại toàn bộ quy trình sản xuất theo mô hình kinh tế tuần hoàn. Điều này bao gồm việc tiết giảm nguyên liệu, tái sử dụng tài nguyên và tối ưu hóa năng lượng trong mọi khâu vận hành. Việc tham gia vào Hiệp hội Chuyển đổi Xanh Việt Nam cũng là một bước đi chiến lược để doanh nghiệp nhận được sự hỗ trợ về mặt kỹ thuật và pháp lý từ phía nhà nước. Khi kinh tế xanh được xác định là động lực then chốt của tương lai, những doanh nghiệp có sự chuẩn bị kỹ lưỡng về hồ sơ năng lực sẽ dễ dàng chứng minh giá trị với các quỹ đầu tư quốc tế và tạo niềm tin vững chắc với khách hàng.