Trước đó, ngày 28/6/2024, Ngân hàng Nhà nước Việt Nam đã ban hành Thông tư 18/2024/TT-NHNN quy định về phí dịch vụ thẻ ngân hàng có hiệu lực từ ngày 01/7/2024. Từ 01/12/2025 hàng loạt ngân hàng áp dụng biểu phí mới, điều kiện quản lý mới này đang tạo ra gánh nặng tài chính lớn cho một bộ phận dân số Việt Nam.
Với tổng dân số khoảng 101,6 triệu người năm 2025, nhóm lao động (18-64 tuổi, ~68,7 triệu người) chiếm 67,6%, người về hưu/cao tuổi (65+, ~9,6 triệu người) chiếm 9,5%, và người trên 80 tuổi nhận trợ cấp xã hội thuộc nhóm này (~1-2 triệu người ước tính dựa trên tỷ lệ già hóa). Tỷ lệ người trưởng thành (15+) có tài khoản ngân hàng đạt 86-87%, với hơn 200 triệu tài khoản thanh toán cá nhân tồn tại, nhưng chỉ khoảng 150-170 triệu tài khoản liên quan đến lao động và cao tuổi khi loại trừ trẻ em và tài khoản "rác".​

Ước tính số tài khoản cần duy trì số dư tối thiểu:
nhóm lao động (~68,7 triệu người, 90% có tài khoản do nhu cầu lương/thu nhập) khoảng 62 triệu tài khoản;
nhóm cao tuổi nhận lương hưu/trợ cấp (~9,6 triệu người, 70% có tài khoản qua ATM/BHXH) khoảng 6,7 triệu tài khoản,

Tổng cộng ~68,7 triệu tài khoản.

Tổng số tiền phải duy trì trong hệ thống ngân hàng đạt khoảng 34.350 tỷ VND (500.000 VND x 68,7 triệu tài khoản), tương đương 0,34% GDP Việt Nam (~10.000 nghìn tỷ VND năm 2025), buộc người dân "đóng băng" vốn cho lợi nhuận ngân hàng mà không sinh lời. Nếu không duy trì đủ, phí 11.000 VND/tháng/TK sẽ tạo tổng chi phí hàng tháng ~756 tỷ VND, hàng năm ~9.070 tỷ VND – khoản tiền khổng lồ có thể hỗ trợ 800.000 hộ nghèo thoát nghèo thay vì chảy vào túi ngân hàng.​

LỢI ÍCH CHO NHÀ BANK - THIỆT THÒI CHO ... NHÀ DÂN?

Chính sách này mang danh "quản lý tài khoản" nhưng thực chất có thể coi là công cụ rút  ruột từ nhóm thu nhập thấp, lao động phổ thông (lương trung bình 7-10 triệu VND/tháng) và người cao tuổi sống bằng lương hưu 3-5 triệu VND hoặc trợ cấp xã hội 500.000-1 triệu VND. Các nhóm này hầu như không để tiền trong tài khoản, tài khoản chủ yếu dùng để giao dịch nhận ...!
Ngân hàng biện minh chi phí vận hành, nhưng một số ngân hàng như MB chỉ yêu cầu 50.000 VND còn BIDV/VPBank yêu cầu 2 triệu VND? Sự thiếu thống nhất cho thấy đây là cuộc chạy đua "thu hoạch" phí từ 200 triệu tài khoản, nơi 86 triệu tài khoản "rác" đã bị loại nhưng hàng chục triệu tài khoản "ngủ đông" của người nghèo vẫn bị nhắm đến. Hậu quả: hàng triệu người lao động trẻ rút tiền mặt thay vì số hóa, làm chậm mục tiêu NHNN về thanh toán không dùng tiền mặt 86,97% người trưởng thành; người cao tuổi trên 80 tuổi (nhận trợ cấp qua tài khoản bắt buộc) phải chọn giữa phí 132.000 VND/năm hoặc mất quyền lợi BHXH.​

Với góc nhìn cá nhân, tôi đánh giá đây là chính sách phản tiến bộ, đẩy lùi bao trùm tài chính khi Việt Nam đang tự hào 87% người trưởng thành có tài khoản. Ngân hàng hưởng lợi kép – phí trực tiếp và lãi suất từ số dư "bất đắc dĩ" 34.350 tỷ VND (lãi ~8%/năm = 2.750 tỷ VND) – trong khi người dân gánh nợ công gián tiếp qua chi phí cơ hội. NHNN cần can thiệp quy định trần phí thống nhất (ví dụ miễn phí cho tài khoản dưới 1 triệu VND số dư / người / 01 tài khoản duy nhất) và hỗ trợ người cao tuổi/trợ cấp xã hội, tránh biến ngân hàng thành "máy in tiền" từ mồ hôi lao động. Nếu không, chính sách này không chỉ bất công mà còn đe dọa ổn định xã hội khi lạm phát và già hóa dân số đang tăng tốc. Và tất nhiên, nhóm người sử dụng nhiều tài khoản để giao dịch và có số dư đủ lớn để áp dụng miễn phí như biểu phí mới thì không bàn đến !